‘Businessmodel Apple is fout’

‘Het businessmodel van Apple is fout.’ zegt mediadeskundige Geert Lovink. Het snel groeiende elektronicabedrijf vraagt commissie voor gebruik van het product bovenop de aanschafprijs. Dat wijkt af van het aloude idee van de computer als universeel en open medium. Een interview met Geert Lovink over Apple en zijn alternatieven.

 Apple bestaat al meer dan 30 jaar. Hoe kenmerkt Apple zich?

Apple is een nichebedrijf gebleven. Het marktaandeel ten opzichte van Microsoft is altijd zeer bescheiden geweest. Apple maakt specifieke producten gericht op multimedia met een hoog coolness-gehalte. Deze multimedia specialisatie is al ruim twintig jaar het stokpaardje van Apple. Apple maakt gebruik van gesloten systemen die ze exclusiviteit geven en vragen een hoge prijs voor het product, ofwel in hun woorden, voor de Apple-ervaring.

U noemde het verdienmodel van Apple ‘fout’. Wat is precies het probleem?

Een computer was tot nu toe altijd een hardware product waar je informatie en content op kon zetten naar eigen gelang. De maker van de content, bijvoorbeeld een krant, kan de krant voor een bepaald bedrag digitaal aanbieden aan de consument. Apple is tussen de consument en de maker in gaan zitten. Een voorbeeld is dat kranten hoge commissies moeten betalen voor elke krant die via de iPad wordt verkocht. De iPad is dus geen vrij product omdat het afhankelijk is van deals die Apple sluit met makers. Dat is raar, als een timmerman zijn hamer bij een winkel koopt hoeft hij toch ook geen commissie af te dragen aan die winkel voor elke in elkaar getimmerde tafel die hij verkoopt?

Waarom doen deze bedrijven dan mee met Apple?

Apple is een meester in branding. Ze hebben de laatste tijd veel terrein gewonnen op het gebied van multimedia gadgets, denk aan de iPhone en de iPad. Op het moment zijn er simpelweg nog te weinig alternatieven voor de iPad. De iPad vertegenwoordigt een nieuwe generatie multimedia-apparaten, namelijk de kruising tussen de laptop, notebook en e-reader. Met de komst van de iPhone en de iPad zijn al deze functies samengekomen in een draagbare hippe gadget. Maar daar betaal je dan ook voor.

 Maar zijn er dan helemaal geen concurrenten?

Jazeker wel! De ontwikkeling van smartphones is in een versnelling geraakt, wat betekent dat er steeds meer verschillende aanbieders zijn. De iPhone mag dan wel hip zijn, maar beslaat slechts twee procent van de globale mobiele-telefonie-markt. Op het gebied van de opkomende smartphones is nu al veel concurrentie; het aandeel van Apple op de smartphone-markt is sinds vorig jaar gegroeid van 13 naar 14 procent. Android, het besturingssysteem van Google voor smartphones, doet het veel beter met een groei van van 2 naar 17 procent. iPhone heeft de toon gezet qua concept, maar is verre van het beheren van de markt. Kranten en andere contentaanbieders zullen snel beseffen dat er ook andere mogelijkheden zijn.

 Dus we hoeven niet bang te zijn voor een monopolie?

Surf maar eens naar de website www.shanzai.com. Deze site geeft recensies van alle gadgettechnologieën die op de markt verschijnen, inclusief imitaties. Er is in China een grote business ontstaan rondom het imiteren van smartphones en tablets. Het wordt dan ook steeds moeilijker voor bedrijven om weg te komen met kunstmatig hoge prijzen. Vanuit de industrie is er dan ook veel kritiek op deze site, omdat de grote merken hun exclusiviteit verliezen. En dat is ook goed, want niet iedereen kan een product van Apple betalen. Apple heeft duidelijk gekozen voor een niche. Uitzondering op de regel is de iPod die door de massa in het Westen is geaccepteerd. Ik snap alleen niet waarom Apple niet met de iPad dezelfde weg is ingeslagen. Ze hebben hem bij introductie kunstmatig duur gehouden om de coolness te bewaren, terwijl ze ook meteen laag konden inzetten en veel meer mensen cool konden maken. Maar goed, dat betekent weer meer ruimte voor andere spelers.

Voorheen was Microsoft de grote speler. Hoe zit dat nu?

Eigenlijk lijkt Google qua marktspeler veel meer dan Apple op Microsoft. Kijk maar naar het dekkingspercentage, dat ligt dichtbij de 90 procent. Microsoft is nog steeds veruit het grootst. De Nederlandse universiteiten en hogescholen draaien bijvoorbeeld allemaal op Microsoft. Maar ook op andere niveaus zijn ze aanwezig, wat dacht je van het apparaatje van het mannetje dat bij je thuis de elektriciteitsmeter komt checken, dat draait ook allemaal op Microsoft. Je moet onderscheid maken tussen verschillende markten. Apple verdient het meest op de Amerikaanse markt. Wereldwijd gezien zijn ze weer verwaarloosbaar. En denk je dat die miljard afrikanen een smartphone kunnen betalen? Nee, maar ze hebben wel allemaal een mobiele telefoon. De Nederlandse markt is weer een mix van de twee, waarin Apple een nichespeler is. Microsoft zit nog steeds echt overal.

En hoe zit het met die andere spelers? Hoe zit het bijvoorbeeld met open source?

Zeker voor open source is het van belang dat monopolieposities worden voorkomen. Open source initiatieven zijn meestal niet commercieel en stellen de gebruiker centraal. De programmeercodes zijn openbaar, waardoor iedereen de software naar eigen wens kan aanpassen. Bij Apple of Microsoft is dat onmogelijk. Het non-commerciële karakter van open source maakt dat er weinig marketing en branding is omtrent hun producten. Daarom is er ook nog weinig belangstelling vanuit de consument, die zich toch vaak door branding laat verleiden. Een van de weinige kant-en-klare producten die net zo gebruiksvriendelijk is als bijvoorbeeld Windows is Ubuntu. Een gratis besturingssysteem dat de software levert in alle talen en aanpasbaar aan de lokale wensen. In tegenstelling tot Apple richt Ubuntu zich dus niet op de rijkere elite. Dit zijn initiatieven die niet weggeconcurreerd mogen worden.

Maar open source kan ook commercieel zijn, bijvoorbeeld Android van Google. Het voordeel is dat iedereen een applicatie kan bouwen en verkopen. Het nadeel is dat er minder controle is op de kwaliteit en cybercriminaliteit. De Android-market wordt gecontroleerd, maar applicaties kunnen ook buiten deze online markt om verhandeld en gedownload worden. Er is dus meer keus, maar minder garantie. Bij Apple kan dit niet door hun gesloten systeem.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s